Đồ sứ Bát Tràng trang trí bàn ăn

Bữa cơm nhà người Việt bày theo lối chung mâm: mọi món ra cùng lúc, ai cũng với tới được. Bộ đồ sứ phải phục vụ đúng cách ăn ấy chứ không phải cách bày của bữa Âu.

Đồ sứ Bát Tràng trang trí bàn ăn chạy trên hai tầng: tầng đồ dùng gồm bát đĩa mỗi người và đĩa món chung, tầng trang trí gồm một lọ hoa thấp hoặc một khay ở giữa. Tầng thứ hai chỉ nên có một món.

Bộ đồ cho bàn ăn Việt

Khác biệt lớn nhất so với bộ đồ kiểu Âu là số đĩa chung. Bữa cơm Việt cần nhiều đĩa và tô chung hơn hẳn, còn đĩa cá nhân thì ít dùng.

Bộ bán sẵn thường thừa đĩa cá nhân và thiếu đĩa nước chấm. Mua thêm rời là cách nhanh nhất để bộ đồ khớp với cách ăn thật.

Cách chọn bộ bát đĩa theo số người và thói quen ăn nằm ở bài chọn bộ bát đĩa cho gia đình.

Cách bày trên mặt bàn

Nguyên tắc chi phối mọi thứ: người ngồi xa nhất phải với tới được món ở giữa. Bàn rộng quá tám mươi phân thì nên chia thành hai cụm món thay vì dồn hết vào giữa.

• Tô canh và món nước đặt giữa, vì chúng nặng và ít bị chuyền tay

• Đĩa món khô xếp quanh, cách mép bàn chừng mười phân

• Đĩa nước chấm đặt gần người dùng chứ không dồn vào giữa

• Bát cơm và đũa trước mặt mỗi người, đũa bên phải

• Món trang trí thấp dưới tầm mắt, để hai người đối diện nhìn thấy nhau

Điều cuối cùng là điều hay bị vi phạm nhất. Một lọ hoa cao ở giữa bàn làm bữa cơm mất đi phần chuyện trò, và đó là cái đáng giá nhất của bữa cơm nhà.

Chọn hoa văn

Hoa văn trên đồ ăn có một ràng buộc mà đồ trang trí không có: nó phải làm nền cho thức ăn chứ không tranh với thức ăn.

Lòng đĩa nên trơn. Hoa văn dồn ra vành. Đĩa vẽ kín lòng thì món ăn nhìn lộn xộn, nhất là món nhiều màu.

Men trắng ngà an toàn hơn men trắng tinh. Trắng ngà làm thức ăn nhìn ấm, trắng tinh làm rau xanh và thịt nhìn nhợt.

Men lam hợp món Việt. Xanh lam đối lập với màu vàng nâu của phần lớn món kho và món rán, nên món ăn nổi lên.

Mô típ truyền thống hay gặp trên đồ bàn ăn là cá, sen và dây lá. Nghĩa của chúng được nói ở bài ý nghĩa hoa văn truyền thống trên đồ gốm.

Một món trang trí là đủ

Bàn ăn khác phòng khách ở chỗ nó luôn có sẵn đồ: bát, đĩa, đũa, thức ăn. Thêm nhiều món trang trí thì thành chật.

Lựa chọn gọn nhất là một lọ thấp dưới hai mươi phân, cắm vài cành ngắn. Hoặc một bát gốm nông đựng quả, thay đổi theo mùa.

Bàn dài thì có thể đặt ba món nhỏ thẳng hàng thay cho một món lớn ở giữa, nhưng phải cùng dòng men và đều thấp.

Khi dọn bữa, món trang trí có thể cất đi. Bàn ăn đang dùng không cần trang trí, nó đã đủ đầy.

Bàn ăn ngày giỗ và ngày Tết

Những bữa này khác bữa thường ở số món và số người, nên cách bày cũng khác.

Số đĩa tăng gấp đôi, nên bàn cần chia tầng: món chính ở mặt bàn, món phụ và bát nước chấm đặt trên khay gốm nâng cao chừng năm tới bảy phân. Cách này lấy lại được chỗ.

Bộ đồ dùng vào dịp này thường là bộ đẹp hơn, ít dùng hằng ngày. Nếu là đồ vẽ tay trên men hoặc vẽ vàng thì rửa tay, không cho vào máy rửa bát. Chi tiết ở bài giữ đồ gốm sứ bền đẹp.

Bộ đồ ăn đúng là bộ khiến người ngồi vào bàn không phải nghĩ gì về nó. Mọi chú ý dồn vào món ăn và vào người ngồi cùng.

Câu hỏi thường gặp

Nên mua bộ trọn gói hay mua rời?

Mua bộ cho phần bát cơm và đĩa cá nhân, mua rời cho đĩa món chung và đĩa nước chấm. Hai nhóm sau phụ thuộc vào cách nấu của từng nhà.

Đồ sứ Bát Tràng có dùng máy rửa bát được không?

Sứ trắng men trơn và đồ vẽ dưới men thì được. Đồ vẽ trên men hoặc có viền vàng thì không, vì lớp vẽ nằm trên bề mặt.

Bàn ăn gỗ sẫm nên chọn đồ màu gì?

Trắng ngà hoặc men lam. Cả hai đều tương phản đủ với gỗ sẫm. Đồ màu nâu hoặc men đất sẽ chìm vào mặt bàn.

Có cần khăn trải bàn khi dùng đồ sứ không?

Không bắt buộc. Nhưng một tấm lót vải dưới mỗi bộ giúp giảm tiếng và giữ đĩa không trượt, và đó là lý do thực tế hơn lý do trang trí.

Đọc thêm

• Bát đĩa sứ hay melamine

• Bát đĩa dùng được cho lò vi sóng

• Gốm sứ công nghiệp và thủ công