Bộ đồ thờ Trà Long, rồng ghép hoa trà

Trên đồ thờ, rồng gần như luôn đi kèm một mô típ thực vật. Rồng đứng một mình thì nặng, và mặt ban thờ không chịu nổi sức nặng ấy.

Bộ đồ thờ Trà Long mang hoa văn ghép rồng với hoa trà, và đó chính là cách giải bài toán trên. Rồng cho phần trang trọng, hoa trà cho phần mềm, và hai thứ đặt cạnh nhau thì mặt món đồ cân được.

Rồng trên đồ thờ

Rồng là mô típ đứng đầu trong nhóm tứ linh và gắn với sự trang trọng bậc nhất trong trang trí Việt. Trên đồ thờ, nó thường xuất hiện ở tư thế chầu, tức hai con quay đầu vào một điểm giữa.

Rồng Việt qua các thời có dáng khác nhau. Rồng thời Lý thân dài mềm như dây leo, rồng thời Nguyễn thân mập và vảy rõ. Đồ thờ gốm ngày nay phần nhiều theo dáng thời sau.

Vì rồng là mô típ nặng, nó hợp từ đường, nhà thờ họ và ban thờ lớn hơn là ban thờ treo trong căn hộ. Với ban thờ nhỏ thì mô típ nhẹ hơn như sen hay quả cát tường thường hợp hơn.

Hoa trà và vai trò của nó

Hoa trà trong trang trí Á Đông gắn với mùa đông, vì nó nở khi phần lớn cây khác đã trút lá. Cánh hoa tròn xếp lớp, dáng tròn và cân đối.

Trên một bố cục có rồng, hoa trà làm ba việc.

Nó lấp khoảng trống. Thân rồng uốn khúc để lại nhiều mảng trống bất quy tắc, và mô típ hoa lấp vào đó.

Nó cân độ nặng. Rồng là hình động và sắc nét, hoa là hình tĩnh và tròn. Đặt cạnh nhau thì mắt không bị dồn về một phía.

Nó cho một mạch nghĩa thứ hai. Rồng thuộc mạch trang trọng, hoa trà thuộc mạch bền bỉ qua mùa lạnh. Hai mạch ấy bổ cho nhau.

Cách đọc từng mô típ nằm ở bài ý nghĩa hoa văn truyền thống trên đồ gốm.

Hợp với ban thờ nào

Nguyên tắc chung: hoa văn càng dày thì càng cần mặt ban thờ rộng. Trên một mặt hẹp, hoa văn dày bị các món che lẫn nhau và không món nào đọc được.

Chọn và kiểm tra

Bộ đồ thờ gần như không thay, nên chọn kỹ lúc mua là chọn một lần cho xong.

• Đo ba số trước khi đi: chiều rộng mặt ban thờ, chiều sâu, khoảng hở phía trên

• Đếm những món đang có để không mua trùng

• Lật đáy xem cốt sứ trắng mịn, gõ nhẹ nghe tiếng trong

• Với hoa văn rồng, soi kỹ phần vảy và râu, đó là chỗ nét dễ nhoè

• So màu men giữa các món trong bộ dưới cùng một nguồn sáng

• Rà tay ngang hoa văn: vẽ dưới men thì phẳng lì, vẽ trên men thì hơi gợn

Phần vảy rồng là chỗ phân biệt rõ nhất giữa nét vẽ tay và hình in. Vẽ tay thì từng vảy có độ đậm nhạt khác nhau, in thì đều tăm tắp.

Cách bày một bộ đầy đủ nằm ở bài sắp xếp ban thờ đúng cách, và danh mục các món nằm ở bài bộ đồ thờ gia tiên đầy đủ gồm những gì.

Chỗ nên dừng lại

Không có ghi chép hay nghiên cứu nào cho thấy hoa văn trên một bộ đồ thờ kéo theo kết quả gì cho gia đình. Cương Duyên không tư vấn theo mệnh và không hứa điều gì từ một bộ đồ thờ.

Điều mà hoa văn truyền thống thật sự mang lại là một lớp nghĩa mà con cháu trong nhà đọc được, và một mặt ban thờ nhìn có trật tự. Đó là giá trị có thật.

Câu hỏi thường gặp

Nhà thường có được dùng hoa văn rồng không?

Được. Quy định cấm dùng rồng ngoài hoàng gia thuộc về thời phong kiến và không còn hiệu lực. Ngày nay đây là chuyện hợp không gian chứ không phải chuyện được phép hay không.

Rồng chầu quay vào đâu?

Hai con quay đầu vào điểm giữa của bố cục, thường là một chữ, một mặt trời hoặc một viên ngọc. Đây là quy cách chung của mô típ lưỡng long chầu.

Ban thờ nhỏ mà thích hoa văn rồng thì sao?

Chọn số món ít hơn thay vì đổi hoa văn, và chọn món cỡ nhỏ. Ban thờ đủ ba món chính với hoa văn đẹp thì hơn là bày đủ bộ mà chật.

Bộ đồ thờ hoa văn rồng có cần đồng bộ hoàn toàn không?

Nên cùng dòng men và cùng nhóm hoa văn. Nếu ghép mô típ rồng với mô típ khác trên cùng mặt ban thờ thì nhìn rời, vì rồng là mô típ mạnh nhất và nó lấn các mô típ còn lại.

Đọc thêm

• Bộ đồ thờ Phúc Lộc Thọ

• Bộ đồ thờ Bát Tràng gồm những gì

• Mua đồ thờ Bát Tràng ở Hà Nội