Bộ trà thờ Bát Tràng gồm gì và dùng thế nào
Bộ trà thờ khác bộ trà uống ở một điểm dễ thấy: ấm nhỏ hơn nhiều. Dung tích thường chỉ đủ pha một lần cho ba tới năm chén nhỏ.
Bộ trà thờ gồm một ấm, năm chén nhỏ và một đĩa đỡ. Ấm có dung tích khoảng năm mươi tới một trăm mililít, đủ cho một lần dâng trà. Bộ này chỉ dùng vào dịp giỗ, Tết và các lễ trọng, không dùng hằng ngày.
Thành phần và cỡ
Bộ trà thờ chuẩn có ba phần, mỗi phần có yêu cầu riêng.
Phần | Đặc điểm |
|---|---|
Ấm | Dung tích 50 tới 100 mililít. Vòi dài cong nhẹ để rót không tràn, nắp khít, quai cân tay |
Năm chén | Chén nhỏ, miệng loe vừa. Năm chiếc cùng cỡ, cùng nước men |
Đĩa đỡ | Giữ ấm và chén thành một khối, tránh xê dịch trên mặt ban thờ |
Số chén là số lẻ theo lệ chung của đồ cúng. Bộ ba chén cũng có, hợp với ban thờ hẹp.
Cần phân biệt bộ trà thờ với kỷ ngai. Kỷ ngai là khay giữ chén nước hoặc chén rượu, dùng quanh năm. Bộ trà thờ có ấm, dùng để dâng trà trong dịp lễ. Chi tiết về kỷ nằm ở bài kỷ ngai và bộ chén thờ.
Khi nào dùng bộ trà thờ
Đây là món ít dùng nhất trên ban thờ, và biết khi nào dùng thì đỡ phải sắm thừa.
Bộ trà thờ được dùng vào ngày giỗ, ngày Tết, lễ tạ và những dịp cả họ có mặt. Ngày thường, ban thờ dùng chén nước trên kỷ ngai là đủ.
Vì tần suất thấp, nhiều ban thờ nhỏ ở căn hộ bỏ hẳn món này. Đó là quyết định hợp lý, và tập tục không coi việc thiếu bộ trà thờ là thiếu lễ.
Với nhà thờ họ và từ đường, bộ trà thờ lại là món thường có, vì các lễ trọng diễn ra nhiều hơn.
Pha và dâng trà
Cách pha cho việc thờ đơn giản hơn cách pha để uống, nhưng có mấy điều nên giữ.
Tráng ấm và chén bằng nước sôi trước, rồi đổ bỏ. Bước này vừa làm ấm đồ vừa rửa lại
Cho trà vừa phải, khoảng một phần ba ấm. Ấm thờ nhỏ nên rất dễ cho quá tay
Nước không dùng lúc đang sôi bùng, để nguội bớt chừng một phút
Rót đều tay, mỗi chén khoảng hai phần ba. Không rót đầy tràn miệng
Đặt lên ban thờ rồi mới thắp hương
Sau lễ, hạ xuống, đổ trà thừa, tráng ấm và chén bằng nước ấm rồi úp cho ráo. Trà để lâu trong ấm để lại vết ố vàng ở lòng ấm, và phần vòi hẹp thì rất khó rửa.
Chọn mua
Bộ trà thờ có nhiều chi tiết nhỏ, nên phần kiểm tra tại chỗ đáng làm kỹ.
Thử nắp. Đậy vào, xoay. Nắp phải khít và không kênh. Nắp lỏng thì rót trà là rơi.
Nhìn vòi. Đầu vòi phải nhẵn, không có gờ men. Thử rót nước xem có nhỏ giọt xuống thân không.
Cầm quai. Quai phải cân với thân, cầm đầy tay. Quai quá nhỏ thì khi ấm đầy nước rất khó giữ.
Đếm và so chén. Năm chiếc phải cùng cỡ và cùng nước men. Đây là chỗ hàng kém hay lộ ra.
Xem lòng ấm. Men trong lòng phải đều, không sống men, vì đây là chỗ chứa nước nóng.
Về men, chọn cùng dòng với bộ đồ thờ đang có. Cách phân biệt hàng vẽ tay và hàng in nằm ở bài chọn mua gốm sứ thủ công.
Cất giữ giữa hai lần dùng
Vì bộ trà thờ có thể nằm không nhiều tháng, cách cất quan trọng không kém cách dùng.
Rửa sạch, để khô hoàn toàn rồi mới cất. Đồ sứ cất khi còn ẩm sẽ có mùi và có vết ố ở lòng.
Gói riêng từng món bằng giấy mềm hoặc vải, đừng xếp chồng trực tiếp. Men sứ cọ vào nhau sẽ xước, nhất là phần vòi và quai.
Nếu để luôn trên ban thờ giữa hai lần dùng, đậy nắp ấm và úp chén xuống để khỏi bám bụi vào lòng.
Bộ trà thờ là món chỉ được dùng vài lần mỗi năm, nhưng đúng vào những lần cả họ ngồi lại với nhau.
Câu hỏi thường gặp
Ban thờ nhỏ có cần bộ trà thờ không?
Không bắt buộc. Ban thờ treo tường ở căn hộ thường bỏ món này và chỉ dùng chén nước trên kỷ. Đây là cách làm phổ biến và không bị coi là thiếu.
Dùng trà gì để dâng cúng?
Trà xanh hoặc trà mạn là hai loại quen dùng nhất. Không có quy định về loại trà, và trà không cần loại đắt tiền.
Có thể dùng bộ trà thường thay bộ trà thờ không?
Được, miễn là bộ riêng dành cho việc thờ và không dùng lẫn với việc uống hằng ngày. Nhiều nhà giữ đúng một bộ cho việc này.
Trà dâng xong để bao lâu thì hạ?
Hạ cùng lúc hạ lễ, sau khi hết tuần hương. Để trà nguội lâu trên ban thờ thì tràng trà bám vào lòng chén và khó rửa.
