Các loại hoa ngày Tết và chỗ đứng của từng loài
Ở chợ hoa những ngày giáp Tết, đào và mai đứng riêng một khu, còn hoa cắm bình thì nằm ở khu khác. Hai khu ấy phục vụ hai việc khác nhau trong nhà, và nhiều người mua nhầm khu.
Hoa ngày Tết chia làm hai nhóm. Nhóm cây chưng gồm đào, mai, quất, đặt ở phòng khách và giữ suốt mấy ngày Tết. Nhóm hoa cắm bình gồm cúc, lay ơn, huệ, thược dược, dùng cho ban thờ và thay khi héo. Mỗi nhóm có cách chọn và cách giữ riêng.
Nhóm cây chưng: đào, mai, quất
Ba loài này không cắm bình mà đặt nguyên cây hoặc nguyên cành, và chúng quyết định không khí của cả căn phòng.
Đào là loài của Tết miền Bắc. Chọn cành có nhiều nụ hơn hoa đã nở, vì cành nở rộ lúc mua thì đến mùng hai là rụng hết. Nhìn thêm vào dáng: cành có thế và có lộc non thì chưng đẹp hơn cành chỉ nhiều hoa.
Mai là loài của Tết miền Nam, cùng vai trò với đào nhưng khác khí hậu. Cũng chọn theo tỷ lệ nụ, và nên xem gốc, nếu cây được uốn quá tay thì sang năm khó nuôi lại.
Quất chưng cả cây, chọn cây có đủ ba lớp: quả chín, quả xanh và hoa hoặc lộc. Ba lớp ấy là lý do quất được chuộng, vì nó cho thấy cây còn đang sinh chứ không chỉ đang đẹp.
Nhóm hoa cắm bình
Nhóm này phục vụ ban thờ là chính, và tiêu chí đầu tiên là độ bền chứ không phải độ đẹp.
Loài | Bền được | Hợp với |
|---|---|---|
Cúc vàng | Bảy tới mười ngày | Ban thờ gia tiên. Loài bền nhất và dễ mua nhất, dùng được quanh năm |
Huệ ta | Bảy tới mười ngày | Ban thờ Phật và gia tiên. Thân thẳng nên hợp bình cổ thon |
Lay ơn | Năm tới bảy ngày | Ban thờ rộng. Thân dài, nụ nở dần từ dưới lên |
Thược dược | Bốn tới bảy ngày | Ban thờ và phòng khách. Bông to nên cắm ít cành |
Hồng đỏ | Năm tới bảy ngày | Bình nhỏ, ban thờ Thần Tài. Cần tỉa gai trước khi cắm |
Nếu chỉ chọn một loài cho ban thờ trong mấy ngày Tết, cúc vàng là lựa chọn ít rủi ro nhất. Nó bền, sẵn hàng, và không loài nào trong các danh sách hoa kiêng.
Chọn hoa ở chợ
Vài dấu hiệu nhìn được bằng mắt, áp dụng cho hầu hết loài hoa cắt cành.
Khoảng một phần ba số bông đã hé, phần còn lại vẫn là nụ. Bó nở hết là bó sắp tàn
Thân cứng, màu xanh đều. Thân mềm hoặc ngả vàng là hoa đã cắt lâu
Gốc cắt còn tươi, không nhớt. Gốc nhớt nghĩa là đã ngâm nước nhiều ngày
Lá không có vết sâu, không nấm mốc ở nách lá
Cánh không nhăn, không dập ở mép
Hoa Tết bán chạy nên người bán thường trữ hàng từ vài hôm trước. Đi chợ sớm trong ngày và hỏi thẳng hoa cắt hôm nào là cách nhanh nhất để tránh mua phải bó cũ.
Giữ hoa tươi qua mấy ngày Tết
Phần lớn hoa héo sớm không phải vì hoa kém mà vì cách giữ.
Cắt vát gốc khoảng bốn mươi lăm độ, cắt dưới vòi nước chảy để bọt khí không lọt vào mạch dẫn. Tỉa hết lá nằm dưới mặt nước, vì lá ngâm nước là chỗ vi khuẩn sinh ra đầu tiên.
Thay nước mỗi ngày với hoa thân mềm, hai ngày một lần với cành đào. Mỗi lần thay thì cắt lại gốc thêm một tới hai phân. Một thìa cà phê đường trong nửa lít nước giúp hoa có thêm chất, nhưng chỉ có tác dụng khi nước được thay đều.
Chỗ đặt bình cũng quan trọng ngang cách chăm. Tránh đặt gần điều hòa, gần tivi và gần cửa sổ nắng chiếu. Ba chỗ đó làm hoa mất nước nhanh gấp nhiều lần bình thường.
Chọn bình cho từng loại hoa
Nguyên tắc đơn giản nhất về tỷ lệ: bình chiếm khoảng một phần ba chiều cao tổng thể, hoa chiếm hai phần ba. Bình thấp hơn tỷ lệ đó thì bó hoa trông chông chênh, cao hơn thì hoa bị bình nuốt mất.
Hoa thân to như đào cần bình cổ rộng, ít nhất khoảng tám phân, để cành không bị ép và nước vẫn lên được. Hoa thân mảnh như huệ, lay ơn thì hợp bình cổ thon, vì cổ hẹp giữ cho cành đứng thẳng.
Bình gốm nặng và đục nên giữ cành chắc, lại không lộ phần gốc lá. Bình thủy tinh nhẹ hơn, nhìn thấy nước nên phải thay nước chăm hơn. Cách xử lý cho bình cổ hẹp nằm ở bài cắm hoa cho bình miệng nhỏ.
Vài điều cần để ý
Nhà có trẻ nhỏ thì nên biết vài loài hoa và cây chưng Tết có độc nếu nuốt phải, trong đó có trạng nguyên và một số loại hoa kiểng lá. Đặt ngoài tầm với là đủ, không cần bỏ hẳn.
Hoa nhuộm màu bán khá nhiều dịp Tết, nhận ra bằng màu quá đều và phần gốc thân có ngấn màu. Loại này không bền và không nên đặt lên ban thờ.
Riêng với ban thờ, vài loài thường được khuyên tránh gồm hoa ly, phong lan, hoa đại, dâm bụt và cúc vạn thọ, mỗi loài vì một lý do khác nhau. Lệ này không giống nhau giữa các vùng, chi tiết nằm ở bài những điều kiêng kỵ khi thắp hương.
Một bình hoa Tết đẹp nhất vào ngày mùng ba, khi nụ mua từ hôm hai tám bắt đầu bung. Chọn hoa là chọn cho ngày đó, không phải cho hôm mang về.
Câu hỏi thường gặp
Mua đào trước Tết bao lâu là vừa?
Khoảng mười tới mười lăm ngày trước Tết, tức quanh ngày 15 tháng Chạp. Mua sớm hơn thì cành nở trước Tết, mua muộn thì ít hàng đẹp và giá cao.
Đào chậm nở thì làm sao?
Thay nước ấm và đưa cành ra chỗ có nắng vài giờ mỗi ngày. Ngược lại, nếu nở quá nhanh thì để chỗ mát và tránh gió nóng từ điều hòa.
Cắm mấy bông trên ban thờ là đủ?
Theo lệ số lẻ, thường ba, năm hoặc bảy. Với loài bông to như thược dược thì ba là vừa, với cúc thì năm tới bảy vẫn gọn.
Hoa giả đặt trên ban thờ được không?
Nhiều nhà tránh, vì lễ vật vốn có ý là thứ thật và mới. Nếu đi vắng dài ngày, cách nhiều người chọn là để bình không và thay hoa khi về, hơn là cắm hoa nhựa.
