Đồ thờ phong thủy, ranh giới giữa lệ và lời đồn
Quanh đồ thờ có hai loại lời khuyên trộn lẫn nhau: những điều có trong tập tục, và những điều mới xuất hiện gần đây kèm lời hứa. Phân biệt được hai loại thì việc sắm đồ nhẹ hẳn.
Trong tập tục thờ cúng của người Việt, các quy cách về đồ thờ chủ yếu nói về bố cục và về sự chỉn chu: trục giữa, thứ bậc chiều cao, đồ đồng bộ, không sứt mẻ. Những lời hứa về tài lộc gắn với một món đồ cụ thể thì không nằm trong ghi chép nào.
Những điều có trong lệ
Đây là nhóm quy cách được ghi lại và truyền qua nhiều đời, và chúng đều nói về cách bày chứ không về kết quả.
Quy cách | Nội dung |
|---|---|
Trục giữa | Bài vị, bát hương, mâm bồng thẳng hàng. Các món còn lại đi theo cặp hai bên |
Thứ bậc chiều cao | Càng vào trong càng cao. Không món nào cao hơn bài vị hoặc ảnh thờ |
Đồ không sứt mẻ | Món nứt vỡ thì thay. Đây là điều hầu hết các vùng đều giữ giống nhau |
Ban thờ sạch | Thay nước, bỏ hoa héo, lau tro rơi. Việc làm thường xuyên chứ không đợi cuối năm |
Lưng ban thờ dựa tường | Tránh lưng quay ra cửa sổ hoặc khoảng trống. Cũng là chuyện an toàn cho ban thờ treo |
Nhìn cả bảng thì thấy một điều chung: mọi quy cách đều kiểm được bằng mắt và đều nằm trong tầm tay người trong nhà. Không điều nào cần mua thêm gì. Chi tiết nằm ở bài sắp xếp ban thờ theo trục và thứ bậc.
Những điều là lệ vùng
Nhóm thứ hai có thật trong tập tục nhưng không đồng đều giữa các nơi. Với nhóm này, lệ nhà đứng trước mọi hướng dẫn chung.
Số bát hương là một hoặc ba. Hướng ban thờ theo tuổi gia chủ. Lệ đông bình tây quả. Ngày được chọn để lau ban thờ. Cách xử lý đồ thờ cũ. Cả năm điều này đều khác nhau rõ giữa các vùng và các dòng họ.
Cách xử lý gọn nhất khi gặp nhóm này: hỏi người lớn trong họ. Đó là nguồn đáng tin hơn bất cứ bài viết nào, kể cả bài này.
Những điều không có chỗ dựa
Nhóm thứ ba là nhóm nên bỏ qua, và nó là nhóm được nói nhiều nhất trên mạng.
Không có ghi chép hay nghiên cứu nào cho thấy một vật phẩm cụ thể trên ban thờ đem tiền bạc về cho gia chủ, rằng đặt sai chỗ thì gia đạo lục đục, hay rằng chọn sai màu men thì công việc trắc trở.
Cũng không có cơ sở cho những lời dọa quanh việc lau ban thờ vào ngày xấu, hay việc thắp hương sai giờ. Chúng làm người thờ cúng thấy bất an, mà bất an lại trái với chính điều ban thờ được lập ra để giữ.
Cương Duyên không tư vấn phong thủy theo mệnh và không hứa kết quả nào từ một món đồ. Đây là ranh giới rõ, và nói ra để người mua không phải đoán.
Điều thật sự ảnh hưởng tới ban thờ
Nếu bỏ hết nhóm thứ ba đi, còn lại một danh sách ngắn và rất cụ thể.
Bộ đồ đồng bộ. Cùng dòng men, cỡ ăn nhập nhau. Đây là thứ nhìn ra ngay khi bước vào phòng
Cỡ vừa với ban thờ. Các món cộng lại không chiếm quá hai phần ba mặt ban, còn chỗ cho mâm cỗ ngày lễ
Chất lượng đồ. Cốt sứ trắng mịn, men đều, không rỗ, nắp khít, đáy không cập kênh
Nhịp chăm sóc. Thay nước hằng tuần, thay hoa khi héo, lau ban thờ vài tháng một lần
An toàn. Đèn nến cách xa vật dễ cháy, chân hương không để quá dày, không để lửa cháy khi nhà vắng
Năm điều này đều kiểm được, làm được, và chúng quyết định ban thờ trông ra sao trong mười năm tới. Cách kiểm chất lượng nằm ở bài chọn mua bộ đồ thờ Bát Tràng.
Khi người trong nhà tin khác nhau
Đây là tình huống thật và hay gặp: người lớn giữ lệ chặt, người trẻ thấy nhiều điều vô lý.
Cách xử lý ít va chạm nhất là phân loại theo ba nhóm trên. Nhóm quy cách thì ai cũng đồng ý. Nhóm lệ vùng thì theo người lớn, vì đó là phần thuộc về nếp nhà. Nhóm không có chỗ dựa thì thường cũng không ai giữ chặt nếu được hỏi thẳng.
Phần lớn tranh luận quanh ban thờ thật ra rơi vào nhóm thứ hai, tức nhóm mà cả hai bên đều đúng theo lệ của mình.
Ban thờ tồn tại để người trong nhà thấy yên, không phải để họ lo mình đang làm sai điều gì.
Câu hỏi thường gặp
Có cần mời thầy xem khi lập ban thờ mới không?
Tùy nếp nhà. Nhiều gia đình mời thầy khi bốc bát hương lần đầu, nhiều nhà tự làm. Cả hai cách đều có và không cách nào bị coi là thiếu.
Đồ thờ có cần mua đắt tiền không?
Không. Điều quyết định là đồ đồng bộ, vừa cỡ và không sứt mẻ. Một bộ vừa tiền chọn kỹ vẫn hơn một bộ đắt mà lệch men hoặc quá to.
Ban thờ đặt sai hướng thì có phải chuyển không?
Nếu nhà quen xem hướng thì đó là việc nên bàn trong nhà. Nhưng không có ghi chép nào cho thấy hướng ban thờ kéo theo hậu quả gì, nên đừng để việc này thành nỗi lo.
Nghe nhiều lời khuyên trái nhau thì tin ai?
Hỏi người lớn nhất trong họ. Phần lớn điều gây tranh cãi là lệ vùng, và lệ nhà mình mới là cái đúng với nhà mình.
