Nên mua bát đĩa sứ hay melamine

Hai chồng bát cạnh nhau trong siêu thị: một chồng sứ, một chồng melamine nhẹ hơn hẳn và rẻ hơn hẳn. Câu hỏi không phải cái nào tốt hơn, mà là cái nào hợp với nhà mình.

Sứ chịu được nhiệt và không thôi nhiễm, đổi lại thì nặng và vỡ. Melamine nhẹ và không vỡ, đổi lại thì không chịu được nhiệt cao và có tuổi thọ ngắn hơn. Chỗ khác nhau quyết định là nhiệt độ.

Melamine là chất gì

Melamine trong đồ gia dụng là nhựa melamine formaldehyde, tạo thành từ melamine và formaldehyde qua phản ứng đóng rắn. Khi đã đóng rắn, nó là một khối cứng và bền ở nhiệt độ thường.

Vấn đề nằm ở chỗ phản ứng ấy đảo ngược được một phần khi gặp nhiệt độ cao, và mạnh hơn khi gặp môi trường chua. Lúc đó một lượng nhỏ melamine và formaldehyde thôi ra thức ăn.

Vì thế đồ melamine bán hợp quy đều ghi rõ không dùng cho lò vi sóng, và khuyến cáo không đựng thức ăn quá nóng. Đây không phải lời đồn, nó nằm trong hướng dẫn của chính nhà sản xuất.

So sánh

Dòng thứ năm là dòng ít người để ý nhưng ảnh hưởng nhiều nhất. Đồ melamine xước thì bề mặt không còn kín, và từ đó nó bám màu, giữ mùi và thôi nhiễm nhanh hơn.

Chọn theo tình huống

Bữa cơm gia đình hằng ngày. Sứ. Cơm và canh nóng, món kho có nước chua, và bát đĩa dùng nhiều năm. Ba điều đó đều nghiêng về sứ.

Nhà có trẻ nhỏ tự xúc ăn. Melamine cho phần bát đĩa của trẻ, nhưng để nguội bớt trước khi đổ thức ăn vào. Trẻ lớn hơn thì chuyển dần sang sứ.

Ăn ngoài trời, dã ngoại, sân thượng. Melamine. Nhẹ, không vỡ, mang đi được.

Bàn ăn tiếp khách và ngày giỗ Tết. Sứ. Đây là lúc bộ đồ được nhìn, và melamine không giấu được chất liệu của nó.

Quán ăn đông khách. Tuỳ mô hình. Quán bình dân hay dùng melamine vì không vỡ, quán muốn bày biện thì dùng sứ.

Dùng melamine cho đúng

Nếu đã chọn melamine, mấy điều sau kéo dài tuổi thọ và giảm rủi ro.

• Không cho vào lò vi sóng, kể cả khi nhãn ghi chịu nhiệt

• Để thức ăn nguội bớt trước khi múc vào, nhất là canh và cháo

• Hạn chế đựng lâu món chua như dưa muối, nước mắm chanh, canh chua

• Rửa bằng mặt mềm, không dùng búi kim loại, vì xước là hỏng

• Thay khi bề mặt xước nhiều, ố vàng hoặc giữ mùi sau khi rửa

• Tránh hàng không nhãn mác, vì hàng giá quá rẻ có thể pha bột giấy để độn

Cách nhận hàng độn: bẻ nhẹ mép một chiếc cũ định bỏ, nếu thấy lõi màu ngà xốp thay vì đặc và đồng màu thì đó là hàng pha.

Chọn đồ sứ cho đúng

Sứ an toàn khi men nung chín, nhưng không phải món sứ nào cũng dùng cho thức ăn được.

Đồ vẽ trên men và đồ viền vàng là hai nhóm cần chú ý. Lớp vẽ nằm trên bề mặt men nên có thể mòn dần khi cọ mạnh, và viền kim loại thì phóng tia lửa trong lò vi sóng.

Cách phân biệt: rà ngón tay ngang hoa văn. Vẽ dưới men thì phẳng lì với mặt men, vẽ trên men thì hơi gợn tay.

Với đồ dùng hằng ngày, chọn men trơn hoặc vẽ dưới men là chắc nhất. Cách kiểm tra chung khi mua nằm ở bài chọn mua gốm sứ thủ công.

Cách nhiều nhà làm là dùng cả hai: bộ sứ cho bàn ăn chính, vài món melamine cho trẻ nhỏ và cho những bữa ngoài trời. Đó là lựa chọn hợp lý hơn là chọn hẳn một bên.

Câu hỏi thường gặp

Melamine có thật sự độc không?

Ở nhiệt độ thường thì không đáng ngại. Rủi ro nằm ở việc dùng sai: đựng đồ nóng già, cho vào lò vi sóng, hoặc dùng đồ đã xước nhiều.

Bát đĩa sứ Bát Tràng có chì không?

Men nung ở nhiệt độ cao thì chì nếu có sẽ nằm trong cấu trúc thuỷ tinh và không thôi ra. Rủi ro nằm ở đồ nung thấp hoặc đồ vẽ màu trên men không đạt chuẩn. Mua nơi có công bố hợp quy là cách chắc nhất.

Đồ melamine rửa máy được không?

Nhiều loại ghi là được, nhưng nước nóng lặp lại làm bề mặt mờ và xước nhanh hơn. Rửa tay bằng nước ấm thì đồ bền hơn rõ rệt.

Bao lâu nên thay bát đĩa melamine?

Không có mốc cố định. Thay khi bề mặt xước rõ, ố vàng, hoặc rửa xong vẫn còn mùi. Ba dấu hiệu đó đều nói rằng lớp bề mặt đã hỏng.

Đọc thêm

• Chọn bộ bát đĩa cho gia đình

• Bát đĩa dùng được cho lò vi sóng

• Giữ đồ gốm sứ bền đẹp