Ngựa phong thủy trong nếp trang trí người Việt

Trong nhà người Việt, hình con ngựa hầu như không có mặt ở ban thờ nhưng lại rất quen ở phòng khách và phòng làm việc. Sự phân chia ấy nói nhiều về vai trò của nó.

Ngựa trong trang trí nhà người Việt gắn với việc đi xa và việc hoàn tất, không gắn với thờ cúng. Vì thế nó xuất hiện ở phòng làm việc, phòng khách, cửa hàng, và hay được chọn làm quà chúc khai trương hoặc quà cho đối tác.

Ngựa là biểu tượng của việc gì

Trong mỹ thuật Á Đông, ngựa gắn với ba ý: sự đi xa, sự bền sức, và sự trở về sau khi việc đã xong.

Ý thứ ba là ý đặc trưng nhất, và nó nằm trong câu mã đáo thành công, nghĩa là ngựa về thì việc thành. Câu này ra đời từ thời việc đi buôn và đi trận đều dùng ngựa, và đoàn ngựa quay về là dấu hiệu việc đã xong. Nghĩa gốc được nói kỹ hơn ở bài bốn chữ mã đáo thành công.

Hai ý còn lại giải thích vì sao ngựa hay đặt ở chỗ làm việc: nó là hình ảnh của sức bền và của đường dài, không phải của sự may rủi.

Vì sao ngựa không lên ban thờ

Đây là điểm phân biệt đáng nói, và nó không phải điều kiêng mà là chuyện phân vai.

Đồ trên ban thờ mang các biểu tượng thuộc về sự bền lâu và sự thanh sạch: hạc, rùa, sen, cúc, tứ linh. Chúng hướng về sự yên.

Ngựa thì ngược lại, nó là hình ảnh của chuyển động. Đặt một con ngựa đang phi giữa mặt ban thờ vốn dựa trên sự tĩnh và đối xứng là đặt sai mạch.

Vì vậy ngựa thuộc về phòng khách, phòng làm việc và cửa hàng, còn ban thờ thì dành cho nhóm biểu tượng khác.

Các dạng vật phẩm

Dạng thứ ba đáng cân nhắc nhất với người muốn mua một lần dùng lâu. Tượng ngựa mang dấu năm Ngọ khá rõ, còn một chiếc bình có hoạ tiết ngựa thì năm nào cũng là một chiếc bình.

Đặt ở đâu trong nhà

Vài nguyên tắc về chỗ đặt, phần lớn là nguyên tắc chung của đồ trang trí.

• Cần khoảng trống quanh nó. Món đặt giữa một kệ đầy đồ thì không ai nhìn thấy

• Cần nền tương phản. Tượng sáng màu cần nền sẫm và ngược lại

• Đặt ở tầm mắt khi ngồi, tức khoảng bảy mươi tới chín mươi phân, với đồ để bàn và để kệ

• Tránh lối đi và mép bàn, vì tượng ngựa thường có chân và đuôi mảnh, dễ sứt

• Không đặt ở ban thờ, và cũng ít khi đặt trong phòng ngủ vì đây là hình ảnh động

Với tranh, treo ở tường sau lưng chỗ ngồi làm việc là cách bày quen thuộc nhất, vì nó nằm trong tầm nhìn của khách chứ không của chính người ngồi.

Chọn mua

Với vật phẩm bằng gốm sứ, mấy điều cần xem cũng giống như khi chọn đồ gốm khác.

Nhìn phần chân, bờm và đuôi, vì đây là các chi tiết mảnh và hay có lỗi men. Rà tay xem có gờ cộm không. Nhìn nghiêng dưới ánh sáng để soi bọt men.

Hàng vẽ tay có nét không đều tuyệt đối, hàng in decal thì nét đều răm rắp và thường khác độ bóng so với men nền. Các dấu hiệu khác nằm ở bài chọn mua gốm sứ thủ công.

Về cỡ, đo chỗ định đặt trước khi mua. Tượng nhìn ở cửa hàng bao giờ cũng nhỏ hơn khi về tới nhà, vì cửa hàng rộng hơn.

Làm quà tặng

Đây là chỗ vật phẩm hình ngựa được dùng nhiều nhất, và nó hợp với mấy dịp cụ thể.

Khai trương, mở rộng cửa hàng, ký kết hợp tác, nhận việc mới. Bốn dịp này đều gắn với việc làm ăn, đúng với sắc thái của biểu tượng.

Ít hợp hơn: quà cưới, quà mừng thọ, quà cho việc trong nhà. Không phải vì kiêng, mà vì lệch mạch.

Với quà doanh nghiệp dịp năm Ngọ, đây là nhóm được chọn nhiều. Cách chọn cho nhóm quà này nằm ở bài quà tặng gốm sứ cho đối tác.

Con ngựa trong nhà người Việt không đứng ở chỗ thiêng. Nó đứng ở chỗ làm việc, và đó đúng là việc của nó.

Câu hỏi thường gặp

Có nên đặt tượng ngựa trên ban thờ không?

Không nên, nhưng lý do là lệch mạch chứ không phải điều kiêng. Ban thờ dùng nhóm biểu tượng thuộc về sự yên, còn ngựa là hình ảnh của chuyển động.

Tranh ngựa nên treo quay đầu vào hay ra?

Cách treo quen thuộc là đầu ngựa hướng vào trong nhà, theo đúng nghĩa mã đáo là ngựa về. Đây là quy ước theo cách hiểu dân gian.

Số lượng ngựa có quan trọng không?

Theo quy ước thì tám con là con số quen thuộc nhất, vì số tám trong tiếng Hán đồng âm với chữ phát. Nhưng tượng đơn lẻ cũng rất phổ biến.

Năm không phải năm Ngọ thì có dùng được không?

Được. Hình tượng ngựa không gắn riêng với năm Ngọ mà gắn với việc đi xa và việc hoàn tất. Năm Ngọ chỉ làm nó được chọn nhiều hơn.

Đọc thêm

• Mã đáo thành công nghĩa là gì

• Bình ngựa cho năm Bính Ngọ

• Ý nghĩa hoa văn truyền thống trên đồ gốm