Ông Công Ông Táo 2026: ngày giờ cúng và văn khấn

Ngày 23 tháng Chạp là mốc mà cả nhà đều nhận ra Tết đã tới, vì đó là hôm đầu tiên trong năm bếp được dọn kỹ.

Lễ cúng ông Công ông Táo năm 2026 rơi vào ngày 23 tháng Chạp năm Bính Ngọ, tức thứ Ba ngày 10 tháng Hai dương lịch. Theo lệ, lễ làm xong trước giờ trưa. Nhà nào bận có thể cúng sớm vào ngày 21 hoặc 22, miễn là làm ban ngày.

Ông Táo là ai trong nếp nhà Việt

Theo quan niệm dân gian, Táo quân trông coi việc bếp núc của một nhà, và cuối năm thì lên trình với Ngọc Hoàng những việc trong nhà suốt năm qua.

Điều đáng chú ý ở tục này là vị trí của ông Táo: không nằm trên ban thờ chính mà ở bếp, tức là chỗ sinh hoạt thường ngày nhất. Người xưa đặt một vị thần ở đúng nơi cả nhà ăn uống và nấu nướng, và đó là cách nói rằng nếp nhà được nhìn thấy từ trong bếp.

Lễ 23 tháng Chạp vì thế cũng là lễ khép lại một năm sinh hoạt, mở đầu cho chuỗi việc chuẩn bị Tết.

Giờ cúng và ngày thay thế

Theo lệ phổ biến, lễ nên hoàn tất trước mười hai giờ trưa ngày 23, vì sau đó theo cách hiểu dân gian thì Táo quân đã lên đường.

Nếu không sắp xếp được đúng khung giờ nào, cứ cúng vào lúc thuận tiện trong ngày. Tập tục không đặt nặng chỗ này, và việc sửa soạn chu đáo có trọng lượng hơn con số trên đồng hồ.

Lễ vật

Mâm cúng ông Táo có hai phần riêng: phần đồ mã đặc trưng và phần lễ thường như mọi lễ khác.

Ba bộ mũ áo Táo quân, gồm hai mũ có cánh chuồn cho hai Táo ông và một mũ không cánh chuồn cho Táo bà. Đây là chi tiết riêng của lễ này, không lễ nào khác có.

Cá chép, theo cách hiểu dân gian là phương tiện đưa Táo quân về trời. Dùng cá chép giấy để hóa cùng vàng mã, hoặc ba con cá chép đỏ sống rồi phóng sinh sau lễ.

Phần lễ thường gồm hương, đèn, hoa tươi, trầu cau, trái cây, gạo, muối và tiền vàng. Mâm cỗ mặn thì tùy nhà, thường có gà luộc, xôi, giò, nem, canh. Nhà cúng chay thì làm mâm chay, và tập tục không coi đó là thiếu.

Trình tự làm lễ

• Dọn bếp và lau ban thờ trước khi bày lễ

• Bày mâm ở ban thờ gia tiên, hoặc ở bếp nếu nhà có ban thờ Táo quân riêng

• Thắp nến rồi thắp hương, gia chủ khấn

• Đợi hương gần tàn thì lễ tạ, hạ lễ rồi hóa vàng cùng mũ áo giấy

• Mang cá chép ra thả ở ao, hồ hoặc sông có nước sạch

Khi thả cá, nghiêng túi cho cá tự bơi ra thay vì đổ từ trên cao xuống, và mang túi nilon về. Cá thả xong mà chết nổi hoặc túi nilon trôi trên mặt nước thì việc phóng sinh mất hẳn ý nghĩa của nó.

Văn khấn

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.

Con kính lạy ngài Đông Trù Tư Mệnh Táo Phủ Thần Quân.

Tín chủ chúng con là… ngụ tại…

Hôm nay là ngày 23 tháng Chạp, tín chủ chúng con thành tâm sắm sửa hương hoa, lễ vật, xiêm hài áo mũ, kính dâng lên trước án.

Chúng con kính mời ngài Đông Trù Tư Mệnh Táo Phủ Thần Quân giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.

Cúi xin ngài gia ân xá tội cho những điều thiếu sót trong năm qua, phù hộ độ trì cho toàn gia chúng con trên thuận dưới hòa, trong ấm ngoài êm, sức khỏe dồi dào, gia đạo an khang.

Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin chứng giám.

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Cúng ông Táo xong là bắt đầu dọn nhà. Hai việc ấy nối nhau trong cùng một ngày, và đó là lý do 23 tháng Chạp được coi là ngày Tết bắt đầu.

Câu hỏi thường gặp

Cúng ông Táo ở bếp hay ở ban thờ gia tiên?

Cả hai đều có. Nhà có ban thờ Táo quân riêng trong bếp thì cúng ở đó. Nhà không có thì bày ở ban thờ gia tiên, đây là cách phần lớn gia đình ở căn hộ vẫn làm.

Có bắt buộc phải thả cá chép sống không?

Không. Cá chép giấy hóa cùng vàng mã là cách quen thuộc ở nhiều nhà. Nếu gần nhà không có chỗ nước sạch để thả thì dùng cá giấy còn hơn thả vào nơi nước ô nhiễm.

Cúng ông Táo xong có rút chân hương luôn không?

Nhiều nhà làm vậy, vì sau lễ ông Táo là bắt đầu đợt dọn dẹp. Nhưng không có lệ nào bắt phải làm cùng ngày, và một số nhà để tới ngày 28 hay 29.

Nhà mới chuyển về giữa năm có cúng ông Táo không?

Có. Lễ này gắn với căn bếp đang dùng, không gắn với số năm ở. Nhà vừa chuyển về vẫn làm lễ như bình thường.

Đọc thêm

• Những thứ cần sắm trước Tết

• Nên lau dọn ban thờ vào ngày nào

• Phong tục ngày Tết của người Việt