Sản phẩm gốm độc bản là gì

Hai chiếc bình cùng mẫu, cùng men, làm cách nhau một tuần. Đặt cạnh nhau thì thấy cánh sen bên này dài hơn bên kia một chút, nét lá cong khác đi.

Sản phẩm gốm độc bản là món không có chiếc thứ hai giống hệt. Không phải vì cố ý làm khác, mà vì nó được vẽ bằng tay và lực tay người không lặp lại chính xác. Đó là ranh giới giữa món làm tay và món đổ khuôn in hình.

Độc bản đến từ đâu

Ba công đoạn tạo ra sự khác nhau giữa các chiếc, và công đoạn thứ ba là quyết định.

Tạo hình. Chuốt trên bàn xoay thì thành và đáy dày mỏng chênh nhau chút ít. Cầm hai chiếc thấy một bên nặng tay hơn.

Men. Men nhúng tay đọng dày ở chỗ này mỏng ở chỗ kia, và trong lò men chảy theo trọng lực nên mỗi chiếc một kiểu.

Vẽ. Đây là chỗ khác nhau rõ nhất. Nét bút có đậm có nhạt theo lực tay, và không ai lặp lại đúng một đường nét hai lần.

Ở Cương Duyên, sản phẩm được vẽ tay chứ không phun máy và không in decal. Ba kỹ thuật vẽ tay đặc trưng là bóp nét nổi, vẽ nến, và tạo khối nổi bằng vật liệu cùng bút lông. Cả ba phụ thuộc vào vật liệu do xưởng tự pha chế.

Nhìn ra món độc bản

Cách chắc nhất là xin xem hai chiếc cùng mẫu đặt cạnh nhau. Hai bản vẽ tay không bao giờ trùng khít, còn hai bản in thì chồng lên nhau vừa khớp.

Cách kiểm tra đầy đủ hơn nằm ở bài chọn mua gốm sứ thủ công.

Vì sao món độc bản đắt hơn

Chênh lệch nằm ở thời gian người làm bỏ vào, không nằm ở nguyên liệu.

Kỹ thuật bóp nét nổi ở Cương Duyên cần tối thiểu hai tháng luyện trước khi người thợ được làm lên sản phẩm bán ra. Thứ phải luyện trong hai tháng đó không phải hình vẽ, mà là lực tay giữ đều trên một đường nét dài.

Thêm vào đó là tỷ lệ hỏng. Đồ vẽ tay có những chiếc không qua được khâu kiểm, và chi phí ấy tính vào những chiếc còn lại.

Cuối cùng là sản lượng. Lộc bình lớn cao trên một mét hai ở Cương Duyên ra khoảng hai mươi chiếc mỗi tháng, còn thống và đỉnh khoảng sáu chiếc. Đó là số của một xưởng làm tay, không phải của một dây chuyền.

Chọn và bày món độc bản

Món độc bản đòi cách bày khác với đồ bán theo bộ, vì mỗi chiếc đã có tiếng nói riêng.

• Để nó đứng một mình. Ghép nhóm làm mất phần riêng của từng chiếc

• Cho khoảng trống quanh nó ít nhất bằng bề rộng chính nó

• Chọn nền trơn phía sau, tương phản về màu

• Nếu là món có khối nổi hoặc men rạn thì cần ánh sáng chiếu chếch

• Chọn chiếc hợp với phòng, đừng chọn chiếc đẹp nhất trên kệ hàng

Điều cuối là điều hay sai nhất. Trong cửa hàng sáng đèn trắng, món bắt mắt nhất thường là món nhiều chi tiết, và về nhà dưới đèn vàng thì nó thành rối.

Mua thêm cho khớp bộ

Đây là câu hỏi đáng đặt trước khi mua chứ không phải sau.

Với món độc bản thì không có chuyện đặt lại đúng chiếc cũ. Đặt lại được cùng mẫu và cùng dòng men, nhưng nét vẽ sẽ khác đi chút ít.

Nếu định mua một bộ nhiều món thì nên mua cùng lúc, cùng một đợt làm. Mua rải rác thì các món chênh nhau nhiều hơn.

Nếu định mua lẻ rồi bổ sung dần thì nên chấp nhận trước rằng các chiếc sẽ không giống hệt. Với nhiều người thì đó chính là điều hay của loại đồ này.

Câu hỏi thường gặp

Món độc bản có chứng nhận gì không?

Không có chứng nhận chuẩn hoá cho khái niệm này. Cách kiểm thực tế là so hai chiếc cùng mẫu và nhìn nét vẽ, hai việc làm được ngay tại chỗ.

Nét vẽ hai bên không hoàn toàn đối xứng có phải lỗi không?

Không. Đó là dấu của tay người. Lỗi là chỗ men thiếu, bọt khí vỡ để lại lỗ, hoặc vết nứt, chứ không phải nét vẽ lệch chút ít.

Món độc bản có bền hơn đồ thường không?

Không nhất thiết. Độ bền phụ thuộc vào nhiệt độ nung và chất cốt, không phụ thuộc vào cách trang trí. Đây là hai chuyện riêng.

Vỡ một chiếc trong bộ thì làm sao?

Đặt lại cùng mẫu và cùng dòng men, chấp nhận nét vẽ khác đi. Hoặc sắp lại bộ với số món còn lại, vì bộ số lẻ cũng bày được.

Đọc thêm

• Gốm sứ công nghiệp và thủ công

• Gốm sứ thủ công làm ra thế nào

• Mẫu gốm sứ cho nhà hiện đại