Sắp xếp bàn thờ đúng cách theo trục và thứ bậc

Nhìn một ban thờ bày đúng, mắt người xem đi theo một đường rõ ràng: từ giữa ra hai bên, từ cao xuống thấp. Nhìn một ban thờ bày sai thì mắt không biết dừng ở đâu.

Ban thờ sắp xếp theo hai nguyên tắc: một trục giữa và một thứ bậc chiều cao. Bài vị hoặc ảnh thờ cao nhất và lùi sâu nhất, bát hương ở trục giữa, các món còn lại đối xứng hai bên và thấp dần ra phía trước.

Trục giữa

Mặt ban thờ chia làm hai nửa cân nhau qua một đường dọc chính giữa. Đường đó là trục, và mọi thứ khác sắp theo nó.

Trên trục: ảnh thờ hoặc bài vị ở trong cùng, bát hương ở giữa, mâm bồng phía trước. Ba món này thẳng hàng.

Hai bên trục: các món đi theo cặp. Đôi chân nến, đôi lọ hoa, đôi hạc nếu có. Mỗi cặp cách trục bằng nhau.

Chỉ cần giữ được hai điều này thì ban thờ đã gọn, dù có ít món hay nhiều món.

Thứ bậc chiều cao

Nguyên tắc thứ hai: càng vào trong càng cao, càng ra ngoài càng thấp.

Quy tắc dễ nhớ nhất và cũng hay bị phạm nhất: đỉnh bình hoa và đỉnh mâm quả phải thấp hơn mép dưới của ảnh thờ. Cành hoa cao che mất mặt người trong ảnh là lỗi thường gặp vào dịp Tết.

Lệ đông bình tây quả

Đây là lệ quen thuộc về việc đặt lọ hoa và mâm quả ở hai bên, và nó cũng là chỗ hay gây tranh luận.

Cách hiểu phổ biến là lọ hoa đặt bên trái và mâm quả đặt bên phải, tính theo hướng nhìn từ ban thờ ra. Nhìn từ phía người đứng lễ thì ngược lại.

Nhưng cách hiểu này không đồng đều giữa các vùng, và có nơi làm ngược hẳn. Khi trong họ đã có nếp thì theo nếp nhà, đừng đổi chỉ vì đọc được một hướng dẫn khác.

Ban thờ dùng hai lọ hoa hai bên thì không vướng lệ này, và đó cũng là cách nhiều nhà chọn cho gọn.

Chỗ đặt ban thờ trong nhà

Trước khi bày các món, có mấy điều về chính chỗ đặt ban thờ.

• Lưng ban thờ dựa vào tường đặc. Tránh lưng quay ra cửa sổ hoặc ra khoảng trống

• Đặt ở nơi trang trọng, thường là gian chính hoặc phòng khách, nhìn thấy được từ lối vào

• Tránh đặt bên dưới xà ngang, dưới nhà vệ sinh tầng trên, hoặc sát bếp

• Tránh nắng chiếu thẳng vào ảnh thờ, vì ảnh và men sứ đều phai màu

• Chừa lối đứng lễ phía trước, ít nhất một bước chân

Các lệ về hướng ban thờ theo tuổi gia chủ thì mỗi nhà một cách. Nhà nào quen xem thì cứ theo, nhà không xem cũng không bị coi là thiếu.

Khoảng cách giữa các món

Đây là phần ít được nói nhưng quyết định ban thờ nhìn gọn hay chật.

Bát hương cách mép trước ban thờ khoảng mười lăm phân, cách tường hoặc hậu ban ít nhất mười lăm phân. Khoảng này vừa đủ để thắp hương mà không phải với tay.

Các món trên cùng một hàng cách nhau đều, khoảng mười tới hai mươi phân tùy bề ngang ban thờ. Chừa trống khoảng một phần ba mặt ban cho mâm cỗ ngày lễ.

Nếu mặt ban đã kín mà vẫn thiếu chỗ, cách xử lý là bớt món chứ không phải xếp chồng. Danh sách món nào cần món nào không nằm ở bài bộ đồ thờ gia tiên gồm những gì.

Ban thờ bày đúng thì người lạ bước vào cũng biết nhìn vào đâu trước. Đó là toàn bộ mục đích của hai nguyên tắc trên.

Câu hỏi thường gặp

Ban thờ treo tường có bày đủ được không?

Được, nhưng phải bớt món. Bốn tới năm món cơ bản là vừa, và chừa chỗ trống vẫn quan trọng hơn việc có đủ mọi thứ.

Ảnh thờ đặt trước hay sau bát hương?

Phía sau và cao hơn. Bát hương nằm phía trước, trên cùng một trục dọc với ảnh.

Có thể đặt ban thờ trong phòng ngủ không?

Nhiều nhà ở căn hộ nhỏ vẫn làm vậy vì không còn chỗ khác. Nếu buộc phải thế, nên chọn góc riêng, có vách ngăn hoặc rèm che, và giữ khu vực đó gọn.

Bày xong rồi có được xê dịch không?

Các món thường thì xê dịch khi lau dọn là bình thường. Riêng bát hương thì nhiều nhà giữ lệ không xê dịch tùy tiện, và khi lau chỉ lau ngoài.

Đọc thêm

• Cách đặt bát hương trên ban thờ

• Bố trí ban thờ ba cấp

• Nên lau dọn ban thờ vào ngày nào