Showroom gốm sứ Hà Nội của Cương Duyên
Ảnh chụp đồ gốm gần như luôn đẹp hơn món đồ thật, vì ảnh chọn được góc và chọn được ánh sáng. Với món đắt tiền thì xem trực tiếp là việc đáng bỏ một buổi.
Ở Hà Nội, đồ gốm Bát Tràng xem trực tiếp được ở hai kiểu nơi. Một là điểm bày cạnh xưởng ngay tại Bát Tràng, nơi có cả món lớn và xem được cách làm ra chúng. Hai là điểm trưng bày trong nội thành, tiện cho người không ra được làng nghề. Chọn nơi nào phụ thuộc vào món định mua.
Hai nơi, hai việc khác nhau
Nơi | Địa chỉ | Hợp khi muốn |
|---|---|---|
Nhà Cây Đông Sơn | K28-29-30, Khu Công nghiệp Bát Tràng, xã Bát Tràng, Hà Nội | Xem nhiều mẫu, xem cả món lớn, kết hợp thăm xưởng |
Điểm trưng bày nội thành | Tầng 3, số 88 Tô Vĩnh Diện, phường Khương Đình, Hà Nội | Xem nhanh, ở gần trung tâm, không có nhiều thời gian |
Xưởng sản xuất | Trong cụm làng nghề tập trung, xã Bát Tràng, cách Nhà Cây Đông Sơn khoảng 200m | Xem khâu chuốt và khâu vẽ. Nên hẹn trước |
Nếu định mua món lớn như lộc bình hoặc bộ đồ thờ thì nên ra Bát Tràng, vì món lớn khó bày hết ở điểm trưng bày nội thành.
Nếu chỉ cần xem một bộ ấm trà hoặc bộ bát đĩa thì điểm nội thành là đủ và tiện hơn nhiều.
Mang gì khi đi xem
Phần lớn quyết định mua sai đến từ việc không có sẵn thông tin trong tay lúc đứng trước món đồ.
Số đo chỗ định đặt. Chiều rộng, chiều sâu, và khoảng hở phía trên. Áng chừng thì gần như chắc chắn sai
Ảnh chỗ định đặt. Chụp cả mảng tường hoặc mảng đồ phía sau, vì đó là nền quyết định món đồ có nổi hay không
Ảnh món đồ đã có. Nếu mua thêm cho khớp bộ cũ
Thước dây. Để đo lại tại chỗ, nhất là đường kính miệng bình
Với đồ thờ thì cần thêm số đo mặt ban thờ, và cả ảnh những món đang có trên đó. Cách chọn theo kích thước nằm ở bài chọn đỉnh hương phù hợp không gian thờ tự.
Xem gì trên món đồ
Bốn việc làm được ngay tại chỗ và cho biết phần lớn những gì cần biết.
Nhìn nét vẽ. Vẽ tay có đậm nhạt theo lực tay. In thì màu phủ đều một mức, đôi khi thấy lưới chấm nhỏ khi nhìn gần.
So hai chiếc cùng mẫu. Hai bản vẽ tay không bao giờ trùng khít. Hai bản in thì chồng lên nhau vừa khớp.
Lật đáy. Xem cốt sứ trắng mịn, không lẫn hạt đen, và xem vành chân gọt thế nào.
Đổi ánh sáng. Đưa món đồ ra gần cửa sổ rồi vào chỗ đèn. Men lam trầm hẳn dưới đèn vàng và nổi lên dưới ánh sáng ban ngày, nên xem cả hai mới biết nó về nhà sẽ ra sao.
Cách kiểm tra đầy đủ nằm ở bài chọn mua gốm sứ thủ công.
Hỏi gì
Có mấy thứ không nhìn ra được, phải hỏi.
Món này vẽ tay hay in. Thuộc dòng men nào. Mẫu này còn làm lâu dài không, và đặt bù lẻ được không. Ba câu này quyết định món đồ theo được bao lâu.
Với đồ ăn uống thì hỏi thêm là vẽ dưới men hay trên men, và có công bố hợp quy không.
Với món lớn thì hỏi về vận chuyển và lắp đặt, vì một chiếc lộc bình cao hơn một mét không tự mang về được.
Nơi hiểu hàng thì trả lời được ngay cả sáu câu. Nơi trả lời mơ hồ cả sáu thì nên cân nhắc lại.
Kết hợp thăm xưởng
Xưởng nằm cách Nhà Cây Đông Sơn khoảng hai trăm mét, nên hai chỗ đi được trong cùng một buổi.
Phần đáng xem ở xưởng là khâu chuốt trên bàn xoay và khâu vẽ. Hai khâu này cho thấy vì sao đồ làm tay không có hai chiếc giống hệt nhau, và tại sao nó đắt hơn đồ dây chuyền.
Nghề ở đây đi qua ba thế hệ, từ cụ Phạm Tiến Môn làm nghề từ năm 1961, Phạm Duy Cương gắn với mốc thương hiệu năm 1991, tới thế hệ con cháu hiện tại. Phạm Duy Cương được phong Nghệ nhân Ưu tú năm 2025.
Nên hẹn trước, vì xưởng có những ngày vào lò và những ngày phơi cốt, và không phải lúc nào cũng có khâu để xem.
Câu hỏi thường gặp
Có cần hẹn trước không?
Với điểm trưng bày thì nên hẹn nếu muốn xem một nhóm sản phẩm cụ thể, để bên bán chuẩn bị. Với xưởng thì nên hẹn trước hẳn.
Xem ảnh trên mạng có đủ để quyết định không?
Với món nhỏ thì tạm đủ. Với món lớn thì không, vì ảnh không cho biết sắc men thật và không cho biết món đồ nặng nhẹ thế nào trong tay.
Mua ở Bát Tràng có rẻ hơn nội thành không?
Điều khác nhau rõ hơn là số mẫu được bày. Nơi cạnh xưởng bày được nhiều mẫu và nhiều món lớn hơn.
Đi Bát Tràng thì nên đi vào lúc nào?
Buổi sáng, để còn thời gian xem cả xưởng. Ngày thường thì xưởng làm việc bình thường, cuối tuần thì đông khách tham quan hơn.
